เสาหลักที่ 1 การตอบสนองด้านโหลดและระบบบริหารจัดการพลังงาน (DR & EMS) - Thai smartgrid

เสาหลักที่ 1 การตอบสนองด้านโหลดและระบบบริหารจัดการพลังงาน (DR & EMS)

/เสาหลักที่ 1 การตอบสนองด้านโหลดและระบบบริหารจัดการพลังงาน (DR & EMS)
เสาหลักที่ 1 การตอบสนองด้านโหลดและระบบบริหารจัดการพลังงาน (DR & EMS) 2021-03-16T19:45:11+07:00

เสาหลักที่ 1: การตอบสนองด้านโหลดและระบบบริหารจัดการพลังงาน

ระบบบริหารจัดการพลังงาน (Energy Management System: EMS) ไม่ว่าจะเป็นระบบบริหารจัดการพลังงานในบ้านเรือน (Home Energy Management System: HEMS) ในอาคารพาณิชย์ (Building Energy Management System: BEMS) และในโรงงานอุตสาหกรรม (Factory Energy Management System: FEMS) เป็นเทคโนโลยีที่สามารถมีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนการดำเนินการตอบสนองด้านโหลด (Demand Response: DR) ให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิผลและรวดเร็วมากขึ้น ดังนั้น ทั้ง 2 หัวข้อจึงถูกรวมไว้ภายใต้เสาหลักที่ 1

เป้าหมายของเสาหลักที่ 1 ตามแผนการขับเคลื่อนคือ การเกิดธุรกิจผู้รวบรวมโหลดสำหรับการดำเนินการตอบสนองด้านโหลด (Load Aggregator) ขึ้นในประเทศไทย และมีการรับซื้อกำลังไฟฟ้าที่สามารถลดลงได้ในช่วงพีค หรือที่เรียกกันว่า Negawatt ปริมาณ 350 เมกะวัตต์ ซึ่งจะส่งผลให้สามารถลดการสร้างโรงไฟฟ้าประเภทจ่ายไฟเฉพาะช่วงพีค (Peaking Plant) ได้ 350 เมกะวัตต์

นอกจากนี้ แผนการขับเคลื่อนฯ ในระยะสั้นมีเป้าหมายในการพัฒนาให้การตอบสนองด้านโหลดเป็นไปอย่างทันสมัยมากขึ้น อันจะส่งผลให้การตอบสนองสามารถดำเนินการได้ในระยะเวลาที่กระชั้นรวดเร็วมากขึ้น ทั้งนี้ ประเทศไทยได้มีการดำเนินการตอบสนองด้านโหลดมาหลายครั้งแล้วในอดีต เช่น โครงการรวมใจคนไทย สู้วิกฤตไฟฟ้า โครงการนำร่อง Thailand Demand Response โครงการความร่วมมือลดการใช้ไฟฟ้าในสถานการณ์หยุดจ่ายก๊าซธรรมชาติจากแหล่งก๊าซธรรมชาติ JDA-18A ในพื้นที่พัฒนาร่วมไทย-มาเลเซีย เป็นต้น อย่างไรก็ตาม การดำเนินการที่ผ่านมาในอดีตนั้นเป็นการดำเนินการตอบสนองด้านโหลดแบบที่ควบคุมด้วยมนุษย์ (Manual Demand Response)

แผนการขับเคลื่อนฯ ในระยะสั้นส่งเสริมการนำระบบบริหารจัดการพลังงานมาใช้งานเพื่อสนับสนุนการดำเนินการตอบสนองด้านโหลด ทำให้การตอบสนองด้านโหลดในอนาคตสามารถก้าวไปสู่แบบกึ่งอัตโนมัติ (Semi-Automated Demand Response) ได้ในช่วงปี พ.ศ. 2564 ก่อนที่จะถูกพัฒนาให้ก้าวไปสู่การตอบสนองด้านโหลดแบบอัตโนมัติ (Fully-automated Demand Response) ต่อไปในช่วงระยะปานกลางและระยะยาวตามแผนแม่บทฯ

แผนเสาหลักที่ 1: การตอบสนองด้านโหลดและระบบบริหารจัดการพลังงาน

เสาหลักที่ 1 ได้รวมหัวข้อการตอบสนองด้านโหลด และระบบบริหารจัดการพลังงานเข้าไว้ด้วยกัน เนื่องจากทั้งสองหัวข้อดังกล่าวสามารถสนับสนุนการดำเนินการซึ่งกันและกันได้ วัตถุประสงค์หลักของเสาหลักที่ 1 คือเพื่อลดการสร้างโรงไฟฟ้าในช่วงพีค (Peaking Power Plant) ลง โดยกิจกรรมหลักภายใต้เสาหลักที่ 1 ดังแสดงในรูป

รูปสรุปกิจกรรมหลักภายใต้เสาหลักที่ 1

เสาหลักที่ 1 ประกอบด้วยกลุ่มกิจกรรมหลักดังต่อไปนี้

การเตรียมดำเนินการตอบสนองด้านโหลด ช่วงปี พ.ศ. 2559 ประกอบด้วยการศึกษาโครงสร้างค่าไฟฟ้าที่เอื้อและสนับสนุนการดำเนินการตอบสนองด้านโหลด โดยสำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (สกพ.) ซึ่งประกอบด้วยโครงสร้างค่าไฟฟ้าแบบ Critical Peak Pricing (CPP) Interuptible Rate และ Emergency Demand Response และ 2 โครงการที่เกี่ยวข้องซึ่งดำเนินการโดยสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) อันประกอบด้วยโครงการศึกษาเพื่อกำหนดแนวทางการพัฒนาความสามารถในการทำงานร่วมกันได้สำหรับระบบโครงข่ายสมาร์ทกริดเพื่อการประยุกต์ใช้งานด้านการตอบสนองด้านความต้องการไฟฟ้า (Demand Response Interoperability) และ โครงการวิจัยนำร่องการดำเนินงานด้านการจัดการกำลังไฟฟ้าสูงสุดในภาคประชาชน หรือที่รู้จักกันในนาม โครงการ DR100

การดำเนินการตอบสนองด้านโหลดผ่านระบบบริหารจัดการพลังงาน เริ่มต้นจากการพัฒนาทางธุรกิจและการดำเนินการตอบสนองด้านโหลดควบคู่กับการพัฒนากฎระเบียบที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินการตอบสนองด้านโหลด และในขณะเดียวกันการไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) ก็ได้มีการดำเนินโครงการนำร่องระบบบริหารจัดการพลังงานในชุมชน อาคารและโรงงานเพื่อทดสอบการใช้งานระบบบริหารจัดการพลังงานในบริบทของการตอบสนองด้านโหลดและรองรับการดำเนินการตอบสนองของ กฟน. ในช่วงปี พ.ศ. 2563-2564 ต่อไป

การจัดตั้งศูนย์สั่งการดำเนินการตอบสนองด้านโหลด (DRCC) การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทยในฐานะหน่วยงานด้านการไฟฟ้าฝ่ายผลิต (Generation) และฝ่ายส่ง (Transmission) ดำเนินการจัดตั้ง DRCC เพื่อทำงานควบคู่กับศูนย์ควบคุมระบบไฟฟ้ากำลัง (National Control Center: NCC)

โครงการการตอบสนองด้านโหลดในพื้นที่เมืองพัทยา การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) ซึ่งเป็นผู้ดำเนินโครงการพัฒนาระบบสมาร์ทกริดในพื้นที่เมืองพัทยา ดำเนินโครงการตอบสนองด้านโหลดโดยใช้อุปกรณ์ต่าง ๆ ที่จะติดตั้งเพิ่มเติมควบคู่กับอุปกรณ์เดิมในโครงการนำร่องเพื่อให้ได้มาซึ่งการลดความต้องการไฟฟ้าสูงสุด 250 เมกะวัตต์

โครงการการตอบสนองด้านโหลดในพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล การไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) ดำเนินการตอบสนองด้านโหลดเพื่อให้ได้มาซึ่งการลดความต้องการไฟฟ้าสูงสุด 100 เมกะวัตต์

โดยจากการดำเนินการขับเคลื่อนดังกล่าวสำหรับเสาหลักที่ 1 นั้น นอกจากจะมีเป้าหมายด้านการเปิดรับซื้อกำลังไฟฟ้าที่สามารถลดลงได้ในช่วงพีค 350 Negawatt ยังส่งผลให้เกิดการพัฒนากระบวนการดำเนินการตอบสนองด้านโหลดให้เป็นไปอย่างทันสมัยและรวดเร็วฉับไว สามารถตอบสนองต่อสถานการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นกับระบบไฟฟ้าได้อย่างทันท่วงที นอกจากนี้ การขับเคลื่อนผ่านเสาหลักที่ 1 นั้นจะต้องเปลี่ยนแปลงแนวความคิดในการดำเนินการตอบสนองด้านโหลด คือ จากการกำหนดผลตอบแทนเฉพาะในรูปแบบของพลังงานที่ลดลงได้ (Energy Payment: EP) กล่าวคือในรูปแบบบาทต่อกิโลวัตต์-ชั่วโมงเพียงอย่างเดียว ไปเป็นรูปแบบผสมผสานระหว่าง EP และรูปแบบของกำลังที่ลดลงได้ (Availability Payment: AP) หรือ ทั้งบาทต่อกิโลวัตต์-ชั่วโมงและบาทต่อกิโลวัตต์

ตารางสรุปกิจกรรมต่าง ๆ ภายใต้เสาหลักที่ 1 ของแผนการขับเคลื่อนฯ ในระยะสั้น พร้อมทั้งกรอบงบประมาณ หน่วยงานหลักที่รับผิดชอบ และกรอบเวลาสำหรับการดำเนินการ

อ้างอิง โครงการ/กิจกรรม – เสาหลักที่ 1 หน่วยงานหลัก งบประมาณ
(ล้านบาท)
กรอบเวลา
2560 2561 2562 2563 2564
EPPO-04 การพัฒนารูปแบบธุรกิจของระบบบริหารจัดการพลังงาน (EMS) เพื่อการดำเนินการตอบสนองด้านโหลดบนสมาร์ทกริด สนพ. 15 15
ERC-02 การพัฒนาปรับปรุงกฎระเบียบสําหรับการตอบสนองด้านโหลดและการจัดการพลังงานบนสมาร์ทกริด สกพ. 6 6
MEA-01 โครงการนำร่องระบบบริหารจัดการพลังงานในชุมชน อาคารและโรงงาน ซึ่งต่อเชื่อมกับระบบสมาร์ทกริด กฟน. 145 85 60
EGAT-01 การจัดตั้งศูนย์สั่งการการดำเนินการตอบสนองด้านโหลด (DRCC) กฟผ. 130 50 30 35 15
PEA-01 โครงการนำร่องการตอบสนองด้านโหลดในพื้นที่เมืองพัทยา จ.ชลบุรี กฟภ. 497 147 225 125
MEA-02 โครงการนำร่องการตอบสนองด้านโหลดและกลไกราคาในพื้นที่ กทม. และปริมณฑล กฟน. 181 131 50
รวม   974 106 110 177 391 190

ดาวน์โหลดแผนการขับเคลื่อนการดำเนินงานด้านสมาร์ทกริดของประเทศไทย ในระยะสั้น (พ.ศ. 2560 – 2564 ) (ฉบับเต็ม) ที่นี่

ผลการดำเนินงานภายใต้เสาหลักที่ 1

ภายใต้เสาหลักที่ 1 ของแผนการขับเคลื่อนฯ ระยะสั้น มีเป้าหมายหลัก คือ เกิดธุรกิจผู้รวบรวมโหลดสำหรับการดำเนินการตอบสนองด้านโหลด (Load Aggregator) ขึ้นในประเทศไทย ซึ่งจะส่งผลให้สามารถลดการสร้างโรงไฟฟ้าประเภทจ่ายไฟเฉพาะช่วงพีค (Peaking Plant) ได้ 350 เมกะวัตต์ เป็นเงิน 17,500 ล้านบาท ซึ่งภายหลังหักค่าใช้จ่ายที่จำเป็นสำหรับการดำเนินการตอบสนองด้านโหลด 8,750 ล้านบาทไปแล้ว จะทำให้ประเมินผลประหยัดสุทธิได้ประมาณ 8,750 ล้านบาท

ทั้งนี้ จากแผนการขับเคลื่อนฯ ระยะสั้น ที่ได้ระบุรายละเอียดกิจกรรม หน่วยงานที่รับผิดชอบ กรอบงบประมาณ และกรอบเวลาสำหรับการดำเนินการของเสาหลักที่ 1 นั้น ที่ปรึกษาจะทำการรวบรวมรายละเอียดความคืบหน้าการดำเนินงานตามแผนกิจกรรมดังกล่าว รวมถึงกิจกรรมหรือโครงการอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานด้านสมาร์ทกริดของหน่วยงานหลัก โดยทางที่ปรึกษาจะมีการระบุรหัสโครงการเพิ่มเติม (ถ้ามี) ให้สอดคล้องกับสถานการณ์การดำเนินงานในปัจจุบัน สรุปได้ดังนี้

ตารางสรุปกิจกรรมของเสาหลักที่ 1

รหัสอ้างอิง โครงการ/กิจกรรม หน่วยงานหลัก กรอบเวลา
(พ.ศ.)
EPPO-04 โครงการพัฒนารูปแบบธุรกิจของระบบบริหารจัดการพลังงาน (EMS) เพื่อการดำเนินการตอบสนองด้านโหลดบนสมาร์ทกริด  สนพ. 2561-2562
EGAT-01 การจัดตั้งศูนย์สั่งการการดำเนินการตอบสนองด้านโหลด (DRCC) กฟผ. 2561-2564
MEA-01 โครงการนำร่องระบบบริหารจัดการพลังงานในอาคารที่ทำการการไฟฟ้านครหลวง ซึ่งต่อเชื่อมกับระบบสมาร์ทกริด กฟน. 2560-2562
MEA-02 โครงการนำร่องการตอบสนองด้านโหลดและกลไกราคาในพื้นที่ กทม. และปริมณฑล กฟน. 2562-2565
PEA-01 โครงการพัฒนาโครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ ระยะที่ 1 (ส่วนของ DR) กฟภ. 2563-2565
PEA-01-1 โครงการนำร่องระบบการบริหารจัดการการตอบสนองด้านความต้องการไฟฟ้าและระบบบริหารจัดการพลังงานแบบอัตโนมัติ (Automated Demand Response) กฟภ. 2562-2564
PEA-01-2 โครงการศึกษาแนวทางการดำเนินธุรกิจผู้รวบรวมโหลดและจัดสรรโหลด (Load Aggregator) กฟภ. 2562-2563
PEA-04 โครงการพัฒนาโครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ (Smart Grid) ในพื้นที่เมืองพัทยา จังหวัดชลบุรี กฟภ. 2560-2564
PEA-05 โครงการติดตั้งระบบมิเตอร์อัจฉริยะ (AMI) สำหรับผู้ใช้ไฟฟ้ารายใหญ่ กฟภ. 2562-2566
ERC-02 การพัฒนาปรับปรุงกฎระเบียบสำหรับการตอบสนองด้านโหลดและการจัดการพลังงานบนสมาร์ทกริด สำนักงาน
กกพ.
2561-2564

รูประยะเวลาดำเนินโครงการตามเสาหลักที่ 1 การตอบสนองด้านโหลดและระบบบริหารจัดการพลังงาน (DR & EMS)